Over het raderwerk

Over de Thermometer

Over Charles X

Over Réaumur

Over Brocot

Pendule Themometre.

ca. 1830

Stijl Charles X

Kastwerk uitgevoerd in schildpadfineer en inlegwerk van ivoor.

Emaille wijzerplaat met Breguet wijzers in geblauwd staal.

Thermometer met een schaal in graden Farenheit en Réaumur.

- Het raderwerk getekend door Brocot

met een bijzonder slagwerk

Links is de schaal bedacht door Gabriel Fahrenheit (1686 - 1736).

Zijn schaal is gebaseerd op drie referentiepunten.

"0" - Het nulpunt werd verkregen door de thermometer in een mengsel van ijs, water en ammoniumchloride te plaatsen.

"32": - Het tweede referentiepunt, 32 °F vond hij door de thermometer in zuiver water te plaatsen waarop ijsvorming plaats vond. Op de schaal staat " Glace".

"96": - Het derde referentiepunt, 96 °F, werd bepaald door de lichaamstemperatuur van een gezond persoon, gemeten in de mond of onder de oksel.

Fahrenheit baseerde zijn temperatuurschaal op eerder werk van Ole Christensen Rømer, die in 1701 de Rømer-schaal ontwikkelde.

Rechts de temperatuurschaal van Réaumur

René-Antoine Ferchaud van Réaumur (1683-1757) ontwikkelde de schaal de in 1731.

Het vriespunt van water is gesteld op 0 °Ré, en het kookpunt van water op 80 °Ré.

In Frankrijk sprak men vanwege de verdeling in 80 graden wel van een division octogesimale, een octogesimale verdeling.

Paris 1712

De weersomstandigheden in dat jaar:

Januari: regenachtig, overstromingen

Lente: Koud, regenachtig.

Zomer: normaal.

Juli: regenachtig, met extreme hittegolven, met een zeer goede wijnoogst in Dijon.

Augustus: Overvloedige regen en overstromingen in Zuid-West Frankrijk.

Men kende de techniek van de zijde van de spin, die prachtige kleuren had en was steviger van de zijde van zijderupsen.

Maar voor een ‘boek’ zijde had men 55.000 spinnen nodig ongeveer terwijl men slechts 2500 zijderupsen nodig heeft. Aangezien zijderupsen niet in het Franse klimaat kunnen overleven, was men aangewezen op de import van zijde of zijderupsen. Chinezen hielden lang geheim hoe zijde gemaakt werd.

Winter staat gekend als lang en streng. De vorst begint in op driekoningen (6 januari) en duurt 75 dagen. Tot mei vroor het elke maand in 1740!

De wind is zo sterk dat niemand er aan kan weerstaan. Maas is bevroren tot 15 maart. De Garonne is bevroren.

Over Reaumur.

Réaumur was meer dan 40 jaar directeur van de Academie van de Wetenschappen in Parijs.

Eerst was hij in Poitiers gaan studeren, vervolgens naar Bourges vertrokken en later als leerling bij de Academie van de Wetenschappen.

Dat was toen de plaats waar de wetenschappers samenkwamen en waar men vele ontdekkingen deed. Niemand had er een specialisatie.

Het Kasteeltje van Réaumur in de stad Vendee

Réaumur was een groot waarnemer van de natuur en expérimenteerde veel.

Zijn nieuwsgierigheid was grenzeloos. Hij werdt op het gebied van de entomologie, biologie, en metallurgie.

Enkele voorbeelden.

- Het porselein uit China had veel aanzien in Frankrijk. De ontwerpen gingen naar China en de het porselein kwam terug naar Frankrijk.

- Réaumur wilde het procedé kennen om porselein in Frankrijk te maken, maar na vele experimenten is hij er niet achter gekomen.

- Het is een van zijn leerlingen geweest die heeft ontdekt dat het porseleinaarde was.

- Hij heeft eveneens op het ijzer gewerkt. Ijzer kwam in de 18de eeuw vooral uit Duitsland, waardoor men verplicht was om het in te voeren. Réaumur heeft gevonden hoe ijzer in Frankrijk kon gemaakt worden en vervaardigde de techniek om gietijzer smeedbaar maken.

- Hij heeft zich ook met bosbouw bezig gehouden. Frankrijk werd massaal ontbost omdat het hout als brandstof gebruikt werd.

En dan is er de beroemde:

Thermometer

Bij de schaalverdeling is het vriespunt van water gesteld op 0 °Ré, en het kookpunt van water bij normale atmosferische druk op 80 °Ré.

De thermometer werd geijkt met  het smeltpunt van water en de temperatuur waarbij door middel van distillatie zuivere ethanol uit de wijn ontsnapt: " l'esprit du vin".

In Frankrijk sprak men vanwege de verdeling in 80 graden wel van een division octogesimale, een octogesimale verdeling.

Het was hem niet te doem om een thermometer uit te vinden, maar wel om een bruikbare temperatuurmeter te hebben bij zijn experimenten.

Experimenteren was zijn passie.

Zo onderzocht hij het broeden van kippen. Vanaf de Oudheid in Egypte waren er kunstmatige broedbedrijven in ovens van bakstenen. De techniek kon men niet verwezenlijken in Frankrijk, omdat het klimaat verschilt.

Bij zijn experimentele broedmachines verwarmde hij dan vaten met paardenmest. Later heeft hij de ovens gebruikt van Parijse bakkers, waarbij hij de temperatuur nauwlettend volgde met zijn thermometer. Na 21 dagen had hij geboortes van kuikens! De uitvinding van de broedmachine is dus van Réaumur.

Hij ontdekte dat wespen van hout hun nesten maakten. Dat bracht hem op het idee om papier te maken van hout. In de 18de eeuw werd papier nog van stof gemaakt.

Hij besteede nog de meeste tijd aan de studie van de insecten: bijen, wespen, bladluizen en ook spinnen.

Réaumur heeft de methode ontwikkeld om zijderupsen in Frankrijk te kweken, gebruik makend van zijn thermometer.

Slagwerk van de pendule is van Louis-Gabriel Brocot

Wie was Achille Brocot (1817-1878).

Was een Franse klokkenmaker en amateur-wiskundige. Hij is bekend om zijn ontdekking (onafhankelijk van en gelijktijdig met de Duitse theoreticus aantal Moritz Stern) van het Stern-Brocot boom, een wiskundige structuur nuttig In de onderlinge aanpassing van reële getallen door rationale getallen, dit soort aanpassing is een belangrijk onderdeel van het ontwerp van overbrengingsverhoudingen voor klokken.

Hij maakte ook vele andere uurwerk innovaties, waaronder de verfijning van zijn vader Louis-Gabriel's Brocot slingeraandrijving en de ontwikkeling van klokken met eeuwigdurende kalender mechanismen.

Interessant aan deze pendule is het slagwerksysteem.

Het is bedacht door Louis-Gabriel Brocot.

Hij maakte deel uit van de Brocot familie die een reputatie heeft van uitvinders, klokkenmakers en rekenkundigen.

Het slagwerk wordt uiterst zelden aangetroffen.

Het is een variant van het zogenaamde zaagslagwerk, in 1675 bedacht door de Engelsman E. Barlow.

Het aantal slagen op de bel is hierbij direct gekoppeld aan de stand van de uurwijzer. Daardoor slaat de klok altijd het juiste aantal uren.

Brocot versimpelde het systeem en maakte het ontwerp voor de toepassing ervan in de ronde franse pendule raderwerken.

Het heeft slecht vijf onderdelen. Hij brevetteerde het ontwerp in 1826.

Na 1850 wordt het slagwerk niet meer toegepast en vervangen door het systeem van in de pendulemaker Honoré Pons.

Voor de techneuten: de verzetting van de zaag is gemonteerd op de as van de belhamer. (dit ga ik verder hier niet uitleggen)

Gerestaureerd door Atelier Mees, meubelrestauratie.

Antwerpen - (03 / 272.07.33)