grandfather grandmother granddaughter klokken
Staande klok - Longcase clock
   
     

Het Nederlandse taalgebied is niet groot, maar toch zijn er verschillen bij het gebruik van klokkentermen. Een staande klok in Vlaanderen is een pendule in Nederland. Een Vlaming kijkt op zijn uurwerk, een Nederlander op zijn polshorloge.

Raderen zijn kamwielen, een slinger is een klepel. De ene klok loopt achteruit, de andere loopt gewoon achter.

Als een Vlaming een bol op zijn teen laat vallen zegt hij auw!, want dat is het gietijzeren gewicht van zijn klok.

Sommige exotische klokkenwoorden komen niet voor in ons taalgebied. Wat dacht u van Grandfather Clock, Grandmother Clock, en Granddaughter Clock?

Zo’n laatste kwam in het voorjaar van 2010 in herstelling (of is het reparatie?) en was voor mij de aanleiding om eens uit te zoeken hoe dat nu zit met deze Engelse staande klokken.


 

De Grandfather Clock

Is een smalle staande klok, een klok die dus op de grond staat, van ten minste 180 cm hoog. Het zijn slingerklokken, met een loopduur van

- 1 dag (met een ketting en één gewicht)

- 1 week (twee gewichten aan darmsnaren)

- In zeldzame gevallen lopen de klokken langer; bijvoorbeeld één of drie maanden.

 

Grandmother Clock

Dit is de kortere versie van 150 en 180 cm hoog.

Als de klok een bredere wijzerplaat dan 40 cm heeft, valt een dergelijke kleine klok toch onder het type ‘Grandfather’.

 

Granddaughter Clock

Dit is het kleinste en uiterst zeldzame type, kleiner dan 150 cm! Hiernaast is er een afgebeeld.

Deze klokjes zijn gemaakt vanaf de 19de eeuw. Door de kleine kasthoogte is het gebruik van een gewicht niet zo handig. De klok zou telkens snel weer opgewonden moeten worden, omdat het gewicht anders op de grond staat. Daarom hebben ze raderwerken die met een veer aangedreven worden. Maar klokken met een gewicht komen ook voor.

De hier afgebeelde klok uit het atelier van de KlokkenDokter is slechts 138 cm hoog!

Ik ga de namen van de drie kloktypes niet voor u naar het Nederlands vertalen, maar u weet nu wel waar de klepel hangt.

   

Het raderwerk van de Granddaughter Clock:

 

Deze heeft een veer-aandrijving met een snek systeem (in het engels: fusee).

Dit systeem egaliseert de aandrijfkracht.

Het heeft een veertrommel (of tambour) en een snekwiel (of snekrad) die de in verbinding staat met het raderwerk..

Vol opgewonden (met de meeste veerspanning) trekt de snaar aan de kleinste diameter van het snekwiel.

Aan het einde van de veer, trekt de snaar aan de grootste diameter.

De doorgegeven kracht is dusaltijd gelijk.

 

Het is dus zoiets als bij de variomatic bij de oude DAF-jes.

Bij iedere snelheid, draait het motortje met eenzelfde toerental. Geniaal!

De vorm van de hoeken van het raderwerk en de raderwerkpilaren geven een indicatie van de ouderdom.

In dit geval het midden van de 19de eeuw.


 
     
 
End Page